पितृदोष निवारण – नारायण नागबळी विधी
पितृदोष निवारण – नारायण नागबळी विधी
हिंदू शास्त्रातील अर्थ व आध्यात्मिक महत्त्व
हिंदू धर्मशास्त्र व वैदिक परंपरेनुसार नारायण नागबळी हा अत्यंत महत्त्वाचा आणि प्रभावी विधी मानला जातो. अकाली मृत्यू, सर्पदोष, पितृदोष किंवा अपूर्ण पितृकर्मांमुळे पूर्वजांच्या आत्म्यांना शांती न मिळाल्यास हा दोष पुढील पिढ्यांवर परिणाम करतो, अशी मान्यता आहे. नारायण नागबळी विधीमुळे अशा आत्म्यांना मुक्ती व शांती प्राप्त होते आणि वंशपरंपरेतील दोष नष्ट होतो.
“नारायण नागबळी” या शब्दाचा अर्थ
नारायण – अकाली मृत्यू झालेल्या व्यक्तीच्या आत्म्याच्या शांतीसाठी केलेला विधी
नाग – सर्पहत्येचा दोष (नागदोष)
बली – प्रतीकात्मक श्राद्ध व दान
म्हणजेच, अकाली मृत्यू व नागदोष यांच्या संयुक्त निवारणासाठी केला जाणारा विशेष पितृकर्म विधी म्हणजे नारायण नागबळी होय.
शास्त्रानुसार नारायण नागबळी विधी कधी आवश्यक ठरतो?
खालील परिस्थितींमध्ये हा विधी करणे अत्यंत फलदायी मानले जाते:
अकाली मृत्यू (अपघात, आत्महत्या, आजार, हत्या इ.)
विवाह न होता मृत्यू
लहान वयात झालेला मृत्यू
सर्पहत्या किंवा सर्पदोष
पितृदोषामुळे वारंवार अडचणी
संततीप्राप्तीत अडथळे
कुंडलीतील राहू-केतू, नागदोष, पितृदोष योग
नारायण नागबळी दोषाची सामान्य लक्षणे / परिणाम
नारायण नागबळी आवश्यक असलेल्या कुटुंबांत पुढील समस्या आढळतात:
विवाहात विलंब किंवा वारंवार अडथळे
संततीप्राप्तीत अडचणी किंवा गर्भपात
आर्थिक अस्थैर्य व नोकरीत अडथळे
मानसिक तणाव, भीती, अस्वस्थता
स्वप्नात साप किंवा पूर्वज दिसणे
घरात वारंवार आजारपण किंवा कलह
नारायण नागबळी विधीचा उद्देश
हा विधी पुढील हेतूंनी केला जातो:
अकाली मृत आत्म्यांना शांती व मोक्ष देणे
नागदोष व पितृदोष नष्ट करणे
वंशपरंपरेतील कर्मबंधन दूर करणे
संतती, विवाह व समृद्धीतील अडथळे दूर करणे
कुटुंबावर आलेली नकारात्मक ऊर्जा दूर करणे
नारायण नागबळी विधी कधी केला जातो?
शुभ काळ:
पितृपक्ष
अमावस्या
पौर्णिमा
महालय अमावस्या
गुरुवार व सोमवार (विशेष फलदायी)
सकाळी पितृकालात हा विधी करणे सर्वोत्तम मानले जाते.
नारायण नागबळी विधी – विधी क्रम (संक्षिप्त)
हा विधी प्रामुख्याने त्र्यंबकेश्वर (नाशिक) येथेच शास्त्रोक्त पद्धतीने केला जातो.
पहिला दिवस – नारायण बली
संकल्प – यजमान नाव, गोत्र सांगून विधीचा संकल्प करतो
पिंडदान – अकाली मृत व्यक्तीसाठी प्रतीकात्मक श्राद्ध
तर्पण – तिळ व जल अर्पण
होम / हवन – आत्मशांतीसाठी वैदिक मंत्रोच्चार
दुसरा दिवस – नागबळी
नागप्रतिमा पूजन – सुवर्ण/रौप्य नागाची पूजा
नागदोष निवारण मंत्र
नागबळी हवन
दान व ब्राह्मण भोजन
विधीमध्ये केले जाणारे दान
गौदान, अन्नदान, वस्त्रदान, जलदान, दीपदान, सुवर्णदान, रौप्यदान, ब्राह्मणभोजन, शिधादक्षिणा, वस्त्रपत्र, किंवा दक्षिणा दान केली जाते.
नारायण नागबळीसाठी प्रसिद्ध स्थळ
· त्र्यंबकेश्वर - नाशिक (महाराष्ट्र)
· पंचवटी, रामकुंड - नाशिक (महाराष्ट्र)
नारायण नागबळी विधीत पठण होणारे मंत्र
पितृ सूक्त
नागसूक्त
महामृत्युंजय मंत्र
ॐ त्र्यंबकं यजामहे सुगंधिं पुष्टिवर्धनम्…पितृ गायत्री मंत्र
नारायण नागबळी विधीचे लाभ
अकाली मृत आत्म्यांना शांती व मुक्ती
पितृदोष व नागदोष निवारण
विवाह व संततीतील अडथळे दूर
आर्थिक स्थैर्य व प्रगती
मानसिक शांती व कौटुंबिक सौहार्द
पूर्वजांचे आशीर्वाद प्राप्त
आध्यात्मिक महत्त्व
नारायण नागबळी विधी कर्तव्य, कृतज्ञता व परंपरेचा सन्मान दर्शवतो.
पूर्वज व सर्पदोषांचे निवारण केल्याने कुटुंबाच्या सात पिढ्यांपर्यंत सकारात्मक परिणाम होतो, अशी शास्त्रमान्यता आहे.
इतर पूजा:
नाशिक येथील पूजा:
त्र्यंबकेश्वर येथील पूजा:
